
اولیاخوان مجالس تعزیه معمولاً لباسی سفید و یا سبز به تن دارند و اشقیاخوان را معمولاً در اجرای تعزیه با لباسی سرخ رنگ میشناسیم و این بدان معناست كه تقابل سبز و سرخ در رهگذر كارزار عاشورا بازگوكننده لباس رزم در این واقعه عظیم تاریخی است.
سرویس مد و لباس هنرآنلاین: تعزیه یا شبیهخوانی آئینی دیرپا در سنت نمایشی ایران است و آنچه از دست نوشتههای تاریخی از سابقه فرهنگی ایران برداشت میشود، این است که این هنر در ایران باستان به شکلی البته نه همانند آنچه شاهد آن هستیم، در سوگ و سرور قهرمانان اساطیری همچون سیاوش و سهراب مورد استفاده قرار گرفته است.
ظهور اسلام و وقوع واقعه عاشورا و به شهادت رسیدن حضرت امام حسین(ع) که امری واقعی و نه اساطیری و افسانهای بود، مقوله اسطوره و کهنالگوهای ایرانی را که هر یک مظهر یکی از ویژگیهای بارز مثبت و منفی انسانی بودند، تبدیل به اسوه و الگوهایی کرد که هر یک مظهر رشادت، وفاداری، شجاعت و تعهد و انساندوستی به حساب میآیند.
البته پرداختن به واقعه عاشورا و برپایی آئین عزا در سوگ سرور و سالار شهیدان امری است که با ظهور دولت صفویه و به رسمیت شناخته شدن مذهب شیعی در ایران موضوعیت پیدا کرد، وگرنه در اینکه آیا پیشتر آئین و نمایشوارهای در سوگ نواده رسول اکرم در ایرانی که از زمان خلیفه دوم با دین اسلام آشنا شده بود وجود داشته است یا خیر چندان اطلاعات در دست نیست.

به هر حال با ظهور سلسله صفویه استفاده از صورت ها و اشکال نمایشی که سابقه آنها به قرنها پیش باز میگردد به خدمت بازگویی وقایع تأثیرگذار در فرهنگ و تاریخ شیعی درآمد که در رأس این وقایع عاشورا و شهادت حضرت امام حسین(ع) قرار دارد و گویی ترجمانی جدید از اجرای مجالس شبیه خوانی آن هم در قالبی سوگواره و تعزیه به انجام میرسد.
در اجرای یک مجلس تعزیه ویژه عاشورا معمولاً مخاطب با دو گروه که در تقابل با یکدیگر هستند قرار دارند؛ یکی اولیا (موافقخوان)که منتسب به حضرت سیدالشهدا(ع) هستند و دیگر اشقیا (مخالفخوان) که در جبهه کفر و طرفداران یزید به شمار میروند که این دو علاوه بر تمایزاتی که به لحاظ گفتار نمایشی دارند، به این شکل که اولیا همگی در دستگاه موسیقی میخوانند، اما اشقیا خارج از دستگاه و در شکل منزجر شده به ادای دیالوگ میپردازند.

از نظر شکل ظاهری نیز با یکدیگر تفاوتهایی جهت تشخیص از سوی مخاطب دارند که مشتقیماً به مقوله طراحی لباس و رنگ آنها باز میگردد.
اولیاخوان معمولاً لباسی سفید و یا سبز به تن دارد و اشقیاخوان را معمولاً در اجرای تعزیه با لباسی سرخ رنگ می شناسیم که حتی با وجود آنکه ممکن است در نوع پوشش زره به ویژه در صحنه های کارزار اشتراکاتی میان آنها وجود داشته باشد که متشکل از یک کلاهخود و جلیقه ای توری بافته شده از حلقههای فلز است، اما المان های به کار رفته در آن نیز وجه تمایز میان اولیا و اشقیا محسوب میشود.
اولیاخوان معمولاً پری سبز رنگ در نوک کلاهخود خود دارد و اشقیاخوان را با پری قرمز رنگ در کلاهخود می شناسیم که البته این رنگ در مورد دستار و عمامه ای که معمولاً در زیر کلاهخود به سر بسته می شود تا زمختی و سنگینی کلاهخود تا اندازه ای کاهش یابد قابل مشاهده است.
نکته دیگری که باید در طراحی لباس و پوشش ویژه مجالس تعزیه آن را مورد نظر قرار داد اینکه علاوه بر لباس رزمی که در صحنههای جنگی تعزیه مورد استفاده قرار می گیرد این انتخاب رنگ در سایر صحنه های غیرجنگی نیز مورد استفاده قرار میگیرد و باید این نکته را نیز مورد توجه قرار داد که تنها صحنههای روایت شده در تعزیه صحنه های رزم نیست و ما گاه صحنههای بزم هم داریم.

از نمونههای مورد نظر در مورد روایت صحنههای بزم در تعزیه میتوان به صحنهای در دارالاماره کوفه اشاره کرد و مواجهه ابن زیاد با رأس مبارک حضرت سیدالشهداء (ع)؛ در این صحنه کاروان اسرا را در لباسهای ژنده و کهنه تصویر میکنند و این در حالی است که ابن زیاد و درباریان با لباسهای فاخر پرزرق و برق، عمامه و دستاری زربافت به نمایش درمیآید كه البیته این تقابل و تفاوت فاحشی که میان لباس درباریان و اسرا به چشم میخورد، به طور ناخودآگاه حس شفقت و دلسوزی را نسبت به شبیههای خاندان اهل بیت (ع) برمیانگیزد.
نکته پایانی در مورد طراحی لباس ویژه مجالس تعزیه رنگی میان سبز؛ نماد اولیا و سرخ نماد اشقیاست، یعنی رنگ زرد که بیشتر مورد استفاده آن در مجالسی حول محور حر بن یزید ریاحی و افرادی است که پشیمان از رویارویی با سپاه امام حسین (ع) هستند و یا بر سر دو راهی و شک میان سپاه اشقیا و اولیا قرار گرفتهاند.
ارتقاء سریع سایت در گوگل با ❌بک لینک قوی❌
مشاهده